Basic HTML Version
15
Ε. Μπιλιαρά, Κ. Στριγγάρης, Θ. Βραχλιώτης Βασική ανατομία καρδίας με μαγνητική τομογραφία
μορφολογίας με λεία εσωτερική επιφάνεια. Ο αρι-
στερός κόλπος υποδέχεται τις πνευμονικές φλέβες,
μέσω των οποίων δέχεται το αρτηριακό αίμα. Το έσω
τοίχωμα του αριστερού κόλπου είναι κοινό με τον
δεξιό κόλπο και λέγεται μεσοκολπικό διάφραγμα.
Αυτό το τοίχωμα είναι ελαφρώς κοίλο στην περιοχή
που αντιστοιχεί στον ωοειδή βόθρο (fossa ovalis) του
δεξιού κόλπου. Η λεπτή μεμβράνη που καλύπτει τον
ωοειδή βόθρο, λέγεται βαλβίδα του ωοειδούς τρήματος
(foramen ovalis) και μπορεί να παρουσιάσει στο άνω
τμήμα της μια λεπτή σχισμή. Προσθίως και πλαγίως
βρίσκεται το ωτίο του αριστερού κόλπου, του οποίου
η εσωτερική επιφάνεια έχει αδρή δοκιδωτή δομή. Το
κάτω τοίχωμα του αριστερού κόλπου έχει ένα ευρύ
φλεβικό στόμιο δια του οποίου επικοινωνεί με την
αριστερά κοιλία δια της μιτροειδούς βαλβίδος.
Η μετάβαση από τις πνευμονικές φλέβες στον αρι-
στερό κόλπο είναι συνήθως ομαλή χωρίς διακριτές
προεξοχές ή επάρματα. Η διακύμανση στις διαστάσεις,
το σχήμα και τον τρόπο διακλαδώσεων των πνευμο-
νικών φλεβών είναι σημαντική. Η τυπική ανατομία
των πνευμονικών φλεβών με τέσσερα διαφορετικά
πνευμονικά στόμια να εκβάλλουν στον αριστερό
κόλπο απαντάται περίπου στο 20-60% των ατόμων.
Μια συχνά απαντώμενη ενδοκολπική ανατομική δο-
μή πολλές φορές με λιπώδη σύσταση, σταθερή σε
θέση, η ψευδομάζα του αριστερού κόλπου, αποτελεί
εμβρυολογικό υπόλειμμα στο σημείο συνένωσης της
αριστεράς κάτω πνευμονικής φλέβας με το τοίχωμα του
αριστερού κόλπου
7
και δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται
σαν παθολογική μάζα. Μια άλλη συχνή ανατομική
παραλλαγή είναι η παρουσία ενός μικρού ή μεγάλου
κοινού αριστερού φλεβικού κορμού (σε ποσοστό έως
75-80% των ασθενών) στην αξονική τομογραφία ή
μαγνητική τομογραφία. Πρόσθετες παραλλαγές της
ανατομίας των πνευμονικών φλεβών, είναι η παρουσία
μίας δεξιάς μέσης πνευμονικής φλέβας, δύο δεξιών
μέσων πνευμονικών φλεβών, ή μίας δεξιάς μέσης
και δεξιάς άνω πνευμονικής φλέβας. Τα στόμια των
αριστερών πνευμονικών φλεβών βρίσκονται πιο υψηλά
συγκριτικά με αυτά των δεξιών πνευμονικών φλε-
βών. Η δεξιά και αριστερή άνω πνευμονικές φλέβες
προβάλλουν προς τα εμπρός και άνω, ενώ η δεξιά
και αριστερή κάτω πνευμονικές φλέβες προβάλλουν
προς τα πίσω και κάτω.
Η δεξιά άνω πνευμονική φλέβα βρίσκεται ακριβώς
πίσω από την άνω κοίλη φλέβα ή τον δεξιό κόλπο και
η αριστερή άνω πνευμονική φλέβα βρίσκεται μεταξύ
απόφυσης ωτίου αριστερού κόλπου και κατιούσης
θωρακικής αορτής
4,8,9
Ανατομία του δεξιού κόλπου
Ο δεξιός κόλπος σχηματίζει τη δεξιά καρδιακή
παρυφή. Υποδέχεται φλεβικό αίμα από την άνω και
κάτω κοίλη φλέβα και τον στεφανιαίο κόλπο. Ο δε-
ξιός κόλπος επικοινωνεί με τη δεξιά κοιλία δια της
τριγλώχινος βαλβίδος. Εμβρυολογικά, ο δεξιός κόλπος
σχηματίζεται από τον φλεβώδη κόλπο και το πρωτο-
γενές ωτίο (primitive auricle). Αυτά τα δύο τμήματα
διαχωρίζονται στην εσωτερική πλευρά του δεξιού
κόλπου από μία ακρολοφία, την τελική ακρολοφία
(crista terminalis), και στην εξωτερική του πλευρά από
μία αύλακα, την τελική αύλακα (sulcus terminalis).
Η τελική ακρολοφία είναι ανατομική δομή η οποία
απεικονίζεται ως τοιχωματική επιμήκης οζώδης ή
τριγωνική δομή στο έξω τοίχωμα του δεξιού κόλπου
και η οποία συνενώνει τις κοίλες φλέβες. Η εν λόγω
δομή δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως παθολογική
ενδοκολπική μάζα. Ο φλεβώδης κόλπος σχηματίζει
το οπίσθιο τμήμα του δεξιού κόλπου, του οποίου η
εσωτερική επιφάνεια είναι ομαλή καθότι και η αρ-
χική εμβρυολογική του προέλευση είναι αγγειακή.
Αντίθετα, το πρωτογενές ωτίο έχει αδρή δοκιδωτή
εσωτερική επιφάνεια. Στο οπίσθιο φλεβικό τμήμα
του δεξιού κόλπου εκβάλλουν η άνω και κάτω κοίλη
φλέβα και ο στεφανιαίος κόλπος στο κατώτερο τμήμα
του. Στα σημεία εκβολής της κάτω κοίλης φλέβας
και του στεφανιαίου κόλπου, υπάρχουν ινομυώδεις
ταινίες οι οποίες προσφύονται στην τελική ακρολοφία
σχηματίζοντας έτσι τις αποκαλούμενες φλεβικές βαλ-
βίδες. Η Ευσταχιανή βαλβίδα αντιστοιχεί στην εκβολή
της κάτω κοίλης φλέβας, ενώ η Θηβεσιανή βαλβίδα
αντιστοιχεί στην εκβολή του στεφανιαίου κόλπου. Η
σχέση των κοίλων φλεβών και του στεφανιαίου κόλπου
απεικονίζεται σε διάφορα επίπεδα όπως το εγκάρσιο,
στεφανιαίο, οβελιαίο και κατά τον επιμήκη άξονα της
αριστεράς κοιλίας
10,11
.
Ανατομία της αριστερής κοιλίας
Μορφολογικά η αριστερά κοιλία έχει σχήμα κώνου
και το βασικό του τμήμα βρίσκεται στο δεξιό και πίσω
μέρος της θωρακικής κοιλότητας. Τα τοιχώματα της
αριστερής κοιλίας ονομάζονται ανάλογα με τη θέση που
κατέχουν στη θωρακική κοιλότητα. Το δεξιό σχηματί-
ζεται από το μεσοκοιλιακό διάφραγμα και το αριστερό
τοίχωμα από τη διαφραγματική και τη στερνοπλευρική
πλευρά. Η κορυφή βρίσκεται προσθίως και αριστερά.
Δέχεται αρτηριακό αίμα από τον αριστερό κόλπο δια
της μιτροειδούς βαλβίδος. Η εσωτερική κοιλότητα της
αριστερής κοιλίας είναι δοκιδωτή ως επί το πλείστον
στην κορυφή, λιγότερο ωστόσο συγκριτικά με τη δεξιά
κοιλία. Η μιτροειδής βαλβίδα έχει δύο γλωχίνες, την
έσω-πρόσθια ή αορτική γλωχίνα και την οπισθο-
πλάγια γλωχίνα. Η κοιλότητα της αριστερής κοιλίας
εμφανίζει δύο θηλοειδείς μυς, τον προσθιοπλάγιο
και τον οπίσθιο-έσω . Όταν παρατηρείται από πάνω ο
προσθιοπλάγιος θηλοειδής μυς είναι στη δεύτερη με
τρίτη ώρα και ο οπίσθιος-έσω είναι στην έβδομη ώρα.