Basic HTML Version
243
Β. Κατσαρός και συν. Ο ρόλος των προηγμένων μεθόδων MRI ΣΕ ΟΓΚΟΥΣ εγκεφάλου
Τα χαμηλού βαθμού κακοήθειας αστροκυττώματα
τροφοδοτούν τις μεταβολικές τους απαιτήσεις μέσω
«συν-οικειοποίησης» των τοπικών εγκεφαλικών τρι-
χοειδών και έτσι περιορίζονται στο ρυθμό αύξησης
και διόγκωσης που μπορούν να επιτύχουν με αυτήν
την αιμάτωση. Η νεο-αγγειογένεση διεγειρόμενη από
αυτόλογη έκκριση του VEGF και άλλων κυτοκινών είναι
το αποφασιστικό βήμα για την εξέλιξη ενός αστροκυτ-
τώματος χαμηλότερου βαθμού κακοήθειας σε ανα-
πλαστικό αστροκύττωμα ή και πολύμορφο γλοιοβλά-
στωμα, κάνοντας δυνατή την ταχύτατη ανάπτυξη ενός
συμπαγούς όγκου που έχει πολύ πτωχή πρόγνωση. Η
διαταραχή των ερμητικών συνενώσεων του ενδοθηλίου
των «συν-οικειοποιημένων» εγκεφαλικών τριχοειδών
προάγεται από τις κυτοκίνες και προκαλεί αυξημένη
διαπερατότητα για μικρομόρια και ηλεκτρολύτες, με
αποτέλεσμα αγγειογενές οίδημα τόσο στα χαμηλού,
όσο και στα υψηλού βαθμού κακοήθειας γλοιώματα.
Εκτός από τις διαπερατές συνενώσεις του τριχοειδικού
ενδοθηλίου, τα νεοτριχοειδή του GBM έχουν και με-
γάλες ενδοθηλιακές οπές, που είναι υπεύθυνες για
ακόμα μεγαλύτερο βαθμό διαπερατότητας, ώστε να
επιτρέπεται η εξαγγείωση και μεγαλύτερων μορίων,
όπως τα χηλοειδή του γαδολινίου (Gadolinium) που
χρησιμοποιούνται σαν σκιαγραφικοί παράγοντες στην
MRΙ. Η οικεία και γνωστή ενίσχυση της έντασης του
σήματος στις καθυστερημένες - όψιμης διαπερατότη-
τας T1-βαρύτητας εικόνες είναι ένας αδρός δείκτης
αυτής της παθολογικής διαπερατότητας, αλλά δεν
έχει αποδειχθεί ως αξιόπιστος δείκτης πραγματικής
εκτίμησης αυτής. Γι’ αυτόν αλλά και για άλλους επι-
πρόσθετους λόγους μια ποικιλία διαφόρων μεθόδων
παραγωγής συσχετιζόμενων αλλά διακριτών παραμέ-
τρων, όπως η περιοχή επιφάνειας της διαπερατότητας
(permeability surface area - Kps) και η σταθερά προ-
ωθητικής μεταφοράς (forward transfer constant - K1)
χρησιμοποιούνται σε διάφορα εργαστήρια. Έτσι θα
προτιμήσουμε στο παρακάτω κείμενο τη χρήση του
όρου «δείκτες διαπερατότητας» γνωρίζοντας και διευ-
κρινίζοντας ταυτόχρονα ότι στο μεγαλύτερο μέρος της
βιβλιογραφίας οι περισσότερες μετρήσεις είναι στενά
συσχετιζόμενες αλλά όχι απαραίτητα ισοδύναμες με
τον δείκτη Ktrans. Άλλες μετρήσεις που προέρχονται
από την τεχνική T1P και τα δεδομένα βρίσκονται υπό
διερεύνηση, περιλαμβάνουν τα ιστογράμματα σχετικής
επανακυκλοφορίας (R), τα οποία βρίσκονται σε στενή
συσχέτιση με τον μέγιστο ρυθμό ενίσχυσης κατά τη
διάρκεια της πρώτης διόδου της παραμαγνητικής
ουσίας (max dI/dt) και ίσως αντανακλούν ένα κάπως
διαφορετικό χαρακτηριστικό της μικροαγγειακής
αρχιτεκτονικής
134-137
.
Δυναμική απεικόνιση T1 διαπερατότητας μετά από
ενδοφλέβια χορήγηση παραμαγνητικής ουσίας
(Τ1P) στην προεγχειρητική εκτίμηση του βαθμού
κακοήθειας του όγκου
Όπως ήταν αναμενόμενο από τη γνωστή συσχέ-
τιση της παθολογικής νεοαγγείωσης με το βαθμό
κακοήθειας σε αρκετά μοντέλα
110
, η συσχέτιση της
αυξημένης διαπερατότητας με τον αυξανόμενο βαθ-
μό κακοήθειας του όγκου, έχει αποδειχθεί ότι είναι
ισχυρή, υποδεικνύοντας ότι η χρησιμοποιούμενη
τεχνική είναι αξιόπιστη
134,136-139
. Οι αναφορές ότι οι
μετρήσεις διαπερατότητας υπολείπονται του rCBV
ελαφρά για την πρόβλεψη του βαθμού κακοήθει-
ας
139,140
δεν αποτέλεσαν έκπληξη, διότι εκτός από την
νεο-αγγειογένεση, υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί
φυσιολογικοί παράγοντες που πιθανώς αυξάνουν
την τριχοειδική διαπερατότητα: τοπική φλεγμονώ-
δης αντίδραση στον όγκο, ισχαιμία του όγκου, απε-
λευθέρωση τοξικών μεταβολιτών, ανταπόκριση στα
κορτικοστεροειδή, χρήση ανοσοκατασταλτικών χημει-
οθεραπευτικών παραγόντων, αλλά και η μετακτινική
νέκρωση είναι ορισμένα παραδείγματα. Όπως ήταν
επίσης αναμενόμενο, παρόλο που η διαπερατότητα
είναι ανεξάρτητη του αιματικού όγκου
141
, οι δείκτες
διαπερατότητας συσχετίζονται ισχυρά με τον rCBV στο
υψηλού βαθμού κακοήθειας γλοίωμα
142
, πιθανώς εξαι-
τίας της αναρρύθμισης της νεο-αγγειογένεσης και της
αυξημένης αγγειακής διαπερατότητας από τον VEGF
και άλλους προ-αγγειογενετικούς παράγοντες. Ένας
μεγάλος αριθμός εργασιών, τόσο δημοσιευμένων όσο
και σε φάση εκτύπωσης, εξερευνούν τη χρησιμότητα
διαφόρων συνδυασμών του δείκτη αιματικού όγκου
με τους δείκτες διαπερατότητας για τη βελτίωση της
ταξινόμησης των όγκων του ΚΝΣ.
Δυναμική απεικόνιση T1 διαπερατότητας μετά
από ενδοφλέβια χορήγηση παραμαγνητικής ου-
σίας (Τ1P) στη μετεγχειρητική παρακολούθηση
της θεραπευτικής ανταπόκρισης
Εις πείσμα του μεγάλου αριθμού τεχνικών δημο-
σιεύσεων αλλά και πρώιμης κλινικής εμπειρίας με
τη χρήση και τη δυνατότητα της T1P στη διάκριση
της υποτροπής από τη μετακτινική νέκρωση
135,138
, οι
δείκτες διαπερατότητας δεν έχουν ακόμη κερδίσει την
ευρεία κλινική αποδοχή κυρίως διότι (1) ο χρόνος
κτήσης των δεδομένων είναι σαφώς μεγαλύτερος της
PMR, (2) η μετεπεξεργασία των δεδομένων της είναι
πιο πολύπλοκη, (3) η πληθώρα των αναφερόμενων
στη βιβλιογραφία δεικτών πρέπει να κατασταλάξει σε
έναν γενικά αποδεκτό δείκτη και επακολούθως, (4)
οι αλγόριθμοι μετεπεξεργασίας που διατίθενται στο
εμπόριο υπολείπονται του λογισμικού επεξεργασίας της
PMR. Παρ’ όλους αυτούς τους περιορισμούς, η υψηλή
ευαισθησία της T1P στην αντι-αγγειογενετική θεραπεία
επιταχύνει τους ρυθμούς ανάπτυξης της μεθόδου.
Μελλοντικές βελτιώσεις του hardware και software